Göç Atlas’ın ortaya çıkan yeni bilgiler şaşırttı…

En son Göç Atlası, AB'de ilk iltica başvurularında azalma olduğunu, buna karşılık dünya genelinde yerinden edilmelerin arttığını gösteriyor.

Görsel, arka planda hareket halindeki insanları ve ön planda daha koyu renkte profilden insan yüzlerini gösteren bir montajdan oluşuyor.

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi Geçtiğimiz günlerde Göç Atlası'nın en yeni baskısını yayınladı. Bu referans kitabı, küresel göç eğilimlerine dair bir genel bakış sunuyor ve Eurostat, BM kuruluşları, Dünya Bankası ve Uluslararası Çalışma Örgütü gibi birçok resmi kaynaktan bilgi toplayarak politika yapıcılar, paydaşlar, işletmeler ve genel kamuoyu için sağlam bir bilgi tabanı sağlıyor. 

2025 Göç Atlası, özellikle AB'ye odaklanarak, ülke, kıta ve bölge bazında göçle ilgili en güncel verileri göstermektedir. Bu baskı, şiddet ve sistemik istikrarsızlık nedeniyle tırmanan insani krizler ve zorunlu yer değiştirmeler bağlamında, çatışmalar ve yer değiştirme arasındaki bağlantıları daha derinlemesine incelemektedir.

Önemli rakamlar ve küresel trendler 

2024 yılının ortalarında, dünya genelindeki uluslararası göçmen sayısının tahmini 304 milyon olduğu belirtiliyor. Bu rakam, yüzyılın başından bu yana istikrarlı bir şekilde artarak, dünya nüfusuna (+%34) kıyasla iki katından fazla (+%75) bir artış göstermiştir.  

Son yirmi yılda, küresel mülteci sayısı neredeyse üç katına çıktı. 2012 yılının ortalarında 15,3 milyon mülteci varken, 2025 yılının ortalarında bu sayı 42,5 milyonu aşmış durumda. 

Bu mültecilerin yaklaşık %18'i AB'de bulunuyor: Ukrayna'dan yerinden edilmiş yaklaşık 4,4 milyon kişi de dahil olmak üzere 7,7 milyon kişi. Yaklaşık %22'si Afrika'da (9,2 milyon) ve bunun iki katı kadar kişi de Asya'da (yaklaşık 15 milyon) yerinden edilmiş durumda. Bununla birlikte, son beş yılda AB, mülteci sayısında en yüksek nispi artışı (%200) kaydetti; bu oran Amerika'da %54, Afrika ve Asya'da ise yaklaşık %30 civarında. 

AB'ye Göç

AB üye devletleri tarafından 2024 yılında verilen yeni oturma izinlerinin sayısı, 2023'teki 3,8 milyondan 3,5 milyona düşerek, on yıldan fazla süren ve yalnızca COVID-19 pandemisi sırasında duran sürekli büyümeyi kesintiye uğrattı. 2024 yılında verilen yeni oturma izinlerinin yaklaşık %60'ı çalışma ve aileyle ilgili nedenlerle verildi (sırasıyla %32 ve %27). 

2024 yılında İspanya, Almanya ve Polonya birlikte AB'de AB vatandaşı olmayanlara verilen ilk oturma izinlerinin neredeyse yarısını (1,6 milyon) (toplam 3,5 milyon) verdi. Göreceli olarak, Malta ve Kıbrıs, bin kişi başına sırasıyla 52 ve 42 yeni izinle en yüksek sayıda yeni izin veren ülkeler oldu; bu rakamlar AB ortalaması olan sekize kıyasla oldukça yüksek. 

2024 yılında, AB'de ilk kez yapılan iltica başvuruları %13 azalarak 2023'teki bir milyondan fazla sayıdan 2024'te yaklaşık 913.000'e düştü. Azalma eğilimi 2025 yılında da devam etti; 2025 yılının ilk sekiz ayında yapılan ilk kez başvuruların toplamı (yaklaşık 449.000), 2024 yılının aynı dönemine (yaklaşık 613.000) kıyasla çok daha düşük oldu.  

Çatışma kaynaklı yer değiştirme 

Son 15 yılda zorla yerinden edilenlerin sayısı hızla arttı. Birleşmiş Milletler'e göre, 2024 yılının sonunda 51 milyondan fazla insan uluslararası korumaya ihtiyaç duyuyordu. Silahlı çatışmaların sayısı da artarak 2024 yılında 180'i aştı.

Dünya genelinde yerinden edilmiş insanların sayısındaki yıllar içindeki artışı gösteren tablo.

Myanmar, Filistin, Suriye, Sudan, Ukrayna ve Venezuela dahil olmak üzere küresel ölçekteki büyük ölçekli yerinden edilme durumları, zaman içindeki yerinden edilme modellerinin evriminden, nüfusa veya birbirlerine göre iç ve dış yerinden edilme oranlarına kadar birçok boyutta farklılık göstermektedir.    

Büyük ölçekli yer değiştirmeleri tetikleyen dinamikleri ve koşulları daha iyi anlamak, durumsal farkındalığı, erken uyarıyı, öngörüyü ve hazırlık eylemlerini desteklemek için kilit önemdedir ve AB'nin çeşitli alanlardaki politika yanıtlarını destekleyebilir.