En büyük banknot ekonomiyi ele geçirdi
200 TL’lik banknotların tedavüldeki payı yaklaşık yüzde 65’e yükselerek tarihi zirveye çıktı.
Türkiye’de yüksek enflasyonun etkisiyle nakit para yapısında yaşanan değişim dikkat çekici boyutlara ulaştı. Merkez Bankası verilerine göre 200 TL’lik banknotların tedavüldeki payı yaklaşık yüzde 65’e yükselerek tarihi zirveye çıktı.
Türkiye’de yüksek enflasyonun etkisiyle nakit para yapısında yaşanan değişim dikkat çekici boyutlara ulaştı. Merkez Bankası verilerine göre 200 TL’lik banknotların tedavüldeki payı yaklaşık yüzde 65’e yükselerek tarihi zirveye çıktı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) EVDS verilerinden derlenen bilgilere göre, 2009 yılında piyasaya sürülen 200 TL banknotun dolaşımdaki ağırlığı yıllar içinde hızla arttı. Tedavüldeki toplam banknot adedi 2009’dan 2026 Mayıs’a kadar yaklaşık yüzde 741 artarken, 200 TL banknotların artış oranı yüzde 57.500’ü aştı.
İlk tedavüle girdiğinde piyasadaki payı yüzde 1’in bile altında olan 200 TL’lik banknotların sayısı 5 milyar 114 milyon adede ulaştı. Özellikle 2021 sonrası dönemde artış hızlanırken, Mayıs 2026 itibarıyla 200 TL’nin toplam banknotlar içindeki payı yüzde 65 seviyesine yaklaştı.
100 TL’nin payı geriledi
2020 Haziran döneminde yaklaşık yüzde 41 seviyesine kadar çıkan 100 TL banknotların ağırlığı ise sonraki yıllarda hızlı düşüş gösterdi. 100 TL’nin toplam içindeki payı yüzde 12 seviyelerine kadar gerilerken, 50 TL ve 20 TL banknotlarda da benzer bir düşüş eğilimi görüldü.
10 TL ve 5 TL gibi küçük kupürlü banknotların payı ise görece daha sınırlı değişim gösterse de, toplam içindeki ağırlıkları uzun vadede azaldı.
Nakit kullanım alışkanlıkları değişiyor
Uzmanlara göre yüksek enflasyon dönemlerinde küçük kupürlü banknotlar günlük harcamalarda işlevini kaybederken, daha büyük banknotlara olan ihtiyaç artıyor. Bu durum hem nakit taşıma ihtiyacını artırıyor hem de ödeme alışkanlıklarını değiştiriyor.
Büyük kupürlü banknotların dolaşımdaki payının yükselmesi, fiyat artışlarının doğrudan para kullanımına yansıması olarak değerlendirilirken, vatandaşların kartlı ve dijital ödeme sistemlerine yönelimi de hız kazanıyor.
